IATA Nedir? IATA Acentesi Ne Yapar, Neden Önemlidir?

Yazar: Elin Lojistik Operasyon Ekibi 5 dk okuma
Havalimanında kargo uçağına yüklenen hava kargo paletleri

IATA nedir? IATA (International Air Transport Association, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği), dünya havayollarının ortak çatı kuruluşudur ve hava taşımacılığının ticari, operasyonel ve güvenlik standartlarını belirler. IATA acentesi ise IATA tarafından akredite edilmiş, yani mali açıdan sağlam ve kargo konusunda eğitimli personele sahip olduğu doğrulanmış bir taşımacılık firmasıdır. Bu rehberde IATA'nın ne yaptığını, IATA kargo acentesi olmanın ne anlama geldiğini, bir IATA acentesinin sizin için neler yapabileceğini ve hava kargo partneri seçerken nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

IATA nedir, ne iş yapar?

IATA, Nisan 1945'te 57 havayolunun Küba'nın başkenti Havana'da bir araya gelmesiyle kuruldu ve aynı yılın aralık ayında Kanada'nın Montreal kentinde resmî olarak tescil edildi. Bugün küresel hava trafiğinin yaklaşık %85'ini oluşturan 370'i aşkın havayolunu temsil ediyor (IATA).

IATA'nın kargo sahibini doğrudan ilgilendiren başlıca işlevleri şunlardır:

  • Standartlar: Tehlikeli madde (DGR), sıcaklığa duyarlı ürün (TCR) ve canlı hayvan (LAR) taşımacılığı gibi alanlarda, havayollarının ve acentelerin uyduğu yönetmelikleri yayımlar.
  • Kodlar: Havalimanlarına üç harfli kodlar verir (örneğin İstanbul Havalimanı için IST, Sabiha Gökçen için SAW). Havayollarına iki karakterli kodlar (Türk Hava Yolları için TK) ve hava konşimentosunda (AWB) kullanılan üç haneli önekler (THY için 235) atar.
  • Finansal sistemler: Havayolları ile acenteler arasındaki ödemeleri tek bir merkezden yürüten takas sistemlerini işletir; kargoda bu sistemin adı CASS'tir.
  • Eğitim ve sertifikasyon: Kargo, tehlikeli madde ve ilaç taşımacılığı gibi alanlarda eğitimler ve sertifika programları sunar.
  • Acente akreditasyonu: Kargo acentelerini belirli kriterlere göre akredite eder.

IATA kargo acentesi nedir?

IATA kargo acentesi, IATA'nın Kargo Acentelik Programı kapsamında akredite edilmiş taşımacılık firmasıdır. IATA'ya göre akreditasyon, havayollarına bu firmanın mali açıdan sağlam ve profesyonel olarak eğitimli bir taşımacılık şirketi olduğunu gösterir (IATA). Program 90'ı aşkın ülkede 250'den fazla havayolunu ve 20.000'i aşkın akredite acenteyi bir araya getiriyor.

Akreditasyon şartları ülkeden ülkeye değişse de temel başlıklar ortaktır:

  • Eğitimli personel: Genel merkezde ve şubelerde belirli sayıda temel kargo eğitimi sertifikalı tam zamanlı çalışan; birçok ülkede tehlikeli madde (DGR) sertifikası da zorunludur.
  • Mali yeterlilik: Denetlenmiş mali tablolar, banka bilgileri ve gerekli durumlarda teminat.
  • Kurallara uyum: Acente, IATA'nın kargo acenteliğine ilişkin kararlarına (Resolution 801 ve ilgili kurallar) uymayı taahhüt eder.

Akreditasyon tek seferlik bir belge değildir. Acentenin mali durumu ve personelinin sertifikaları düzenli olarak takip edilir. Örneğin tehlikeli madde eğitimi, IATA DGR'ye göre en geç 24 ayda bir yenilenmelidir.

IATA acentesi neler yapabilir?

  • Havayolu adına hava konşimentosu (AWB) düzenler: IATA acentesi, havayolu adına AWB keserek yükü doğrudan havayoluna teslim edebilir. Konsolide gönderilerde ana konşimento (MAWB) ile kendi ara konşimentosunu (HAWB) birlikte düzenler.
  • Havayollarıyla doğrudan rezervasyon yapar: Yer ayırtmak için başka bir acenteye ihtiyaç duymaz; uçuş seçeneklerini, aktarmaları ve tarifeleri doğrudan havayoluyla netleştirir.
  • Havayollarıyla CASS üzerinden hesaplaşır: CASS sayesinde katılımcı havayollarından gelen tüm navlun faturaları tek bir faturada toplanır ve tek ödemeyle kapatılır (IATA). Bu, havayoluyla acente arasındaki finansal ilişkinin düzenli ve güvenilir olmasını sağlar.
  • Tehlikeli maddeyi uçuşa hazır hale getirir: DGR sertifikalı personel, ürünün sınıfını, ambalaj talimatını ve beyanını hazırlayarak gönderinin terminalde geri çevrilmesini önler.
  • Konsolidasyon yapar: Farklı göndericilerin küçük yüklerini tek bir ana konşimento altında birleştirerek daha uygun kilogram fiyatlarına erişir.
  • Havayollarıyla kapasite anlaşmaları yapabilir: Belirli hatlarda havayollarıyla blok alan (space blok) anlaşmaları yaparak yoğun sezonda müşterileri için yer güvencesi sağlayabilir.

IATA acentesi ile çalışmak gönderici için ne değiştirir?

IATA akrediteli acente Akreditasyonu olmayan aracı
Havayoluyla ilişkiDoğrudan rezervasyon ve AWB düzenlemeRezervasyonu genellikle başka bir IATA acentesi üzerinden yapar
Zincirdeki halka sayısıGönderici, acente, havayoluAraya bir halka daha girer; bilgi akışı ve sorumluluk dağılır
Tehlikeli maddeAkreditasyon şartları kapsamında eğitimli personelPersonelin eğitimi ayrıca sorgulanmalı
Mali güvenceMali yeterliliği IATA tarafından takip edilirBağımsız bir doğrulama yoktur
Sorun anındaHavayoluyla doğrudan iletişim, hızlı çözümBilgi aracı zincirinden geçer, çözüm gecikebilir

Pratikte en büyük fark sorun anında ortaya çıkar. Uçuşa yetişmeyen, aktarmada kalan ya da terminalde bekletilen bir gönderide, havayoluyla doğrudan konuşabilen bir acente durumu çok daha hızlı çözer. Bu fark, özellikle AOG gibi saatlerin önemli olduğu gönderilerde belirleyicidir.

IATA'nın hava kargo standartları

  • DGR (Dangerous Goods Regulations): Tehlikeli maddelerin 9 sınıfa göre sınıflandırılmasını, ambalajlanmasını, etiketlenmesini ve beyanını düzenler; her yıl güncellenir. Lityum pilli ürünler, parfüm, aerosol ve kuru buz gibi birçok gündelik ürün bu kapsamdadır.
  • TCR (Temperature Control Regulations): İlaç ve sıcaklığa duyarlı sağlık ürünlerinin taşınmasını düzenler. Ayrıntıları soğuk zincir taşımacılığı rehberimizde anlattık.
  • LAR (Live Animals Regulations): Canlı hayvanların havayoluyla güvenli ve insani koşullarda taşınmasını düzenler.
  • CEIV programları: İlaç (CEIV Pharma), canlı hayvan, bozulabilir ürün ve lityum pil gibi alanlarda tesis, süreç ve personelin standartlara uygunluğunu bağımsız olarak doğrulayan sertifikasyon programlarıdır.

Bir IATA acentesi seçerken nelere bakmalısınız?

  1. Akreditasyonu doğrulayın: Acentenin IATA kodunu isteyin ve akreditasyonun güncel olduğunu teyit edin.
  2. Tehlikeli madde yetkinliğini sorun: Ürününüz tehlikeli madde içeriyorsa DGR sertifikalı personelin olup olmadığını ve sertifikaların geçerlilik tarihini sorun.
  3. Hangi havayollarıyla çalıştığını öğrenin: Rotanızdaki havayollarıyla doğrudan çalışıp çalışmadığı, alternatif uçuş bulma hızını belirler.
  4. Teklifin içeriğini karşılaştırın: Ücrete esas ağırlığın nasıl hesaplandığını ve yakıt, güvenlik, terminal ücretlerinin dahil olup olmadığını kontrol edin. Hesap yöntemini hava kargo rehberimizde anlattık.
  5. Kapıdan kapıya hizmeti sorun: Teslim alma, gümrükleme ve adrese teslimin tek elden yapılması, belge ve zaman kaybını azaltır.
  6. Acil durumlara erişimi sorun: Mesai dışında ve hafta sonunda kime ulaşabileceğinizi öğrenin.

Elin Lojistik: IATA akrediteli hava kargo acenteniz

Elin Lojistik, IATA akrediteli bir kargo acentesidir. Havayolu taşımacılığında sunduklarımız:

  • İhracat ve ithalat yönünde havayollarıyla doğrudan rezervasyon ve havayolu adına AWB düzenleme
  • Havayollarıyla blok alan anlaşmalarıyla yoğun sezonda kapasite güvencesi
  • IATA DGR sertifikalı ekiple tehlikeli madde gönderileri
  • Sıcaklık kontrollü ilaç ve soğuk zincir gönderileri, charter organizasyonu
  • 7/24 AOG hizmeti: acil uçak parçalarında ilk uygun uçuşla sevkiyat
  • Çıkış ve varış gümrüklemesiyle kapıdan kapıya hizmet

Belgelerimizi ve üyeliklerimizi Belgeler & Üyelikler sayfamızda görebilirsiniz. Yükünüzün ölçü, ağırlık ve ürün bilgilerini teklif formu üzerinden iletin; ücrete esas ağırlığı hesaplayıp size uygun uçuş seçenekleriyle dönüş yapalım.

İlgili Yazılar